Gokverslaving: net zo verslavend als alcohol of drugs?

Wie denkt aan verslaving, denkt al snel aan alcohol of drugs. Toch laat wetenschappelijk onderzoek zien dat een gokverslaving in de hersenen op vrijwel dezelfde manier werkt. Waarom is gokken zo verslavend, waar lijkt het op andere verslavingen en waar zit het verschil? Waarom is gokken zo verslavend?

Gokken activeert het dopamine-beloningssysteem in de hersenen, hetzelfde systeem dat ook wordt geprikkeld door alcohol en drugs. Vooral bij kansspelen met een onvoorspelbaar uitbetalingspatroon, zoals gokkasten, speelt het zogeheten ‘bijna-mis-effect’ een belangrijke rol. Dit is het moment waarop iemand net niet wint. Hersenonderzoek laat zien dat zo’n bijna-misser dezelfde hersengebieden kan activeren als een echte winst. Bij mensen met een ernstiger gokprobleem is deze reactie zelfs sterker. Het gevolg is dat een bijna-misser de motivatie om door te gokken kan vergroten, in plaats van deze juist te verminderen. Bron: Clark et al., Gambling near-misses enhance motivation to gamble and recruit win-related brain circuitry, Neuron (2009); Chase & Clark, Gambling severity predicts midbrain response to near-miss outcomes, Journal of Neuroscience (2010).

De gelijkenissen met alcohol en drugsverslaving

De overeenkomsten tussen een gokverslaving en een verslaving aan alcohol of drugs zijn groter dan vaak wordt gedacht. Dat blijkt ook uit de manier waarop de American Psychiatric Association gokverslaving (destijds nog 'pathological gambling' genoemd) in de DSM-5 classificeert. Waar gokverslaving eerder werd gezien als een impulsstoornis, valt deze sinds de herziening van het handboek onder dezelfde hoofdcategorie als alcohol- en drugsverslaving: ‘Substance-Related and Addictive Disorders’. Volgens dr. Charles O’Brien, die destijds de DSM-5-werkgroep voor deze stoornissen leidde, laten hersenscans en neurochemisch onderzoek zien dat gokken het beloningssysteem op vrijwel dezelfde manier activeert als alcohol en drugs. Net als bij andere verslavingen kunnen mensen met een gokverslaving sterke hunkering (craving) en een roes ervaren. Ook komt een gokstoornis vaker voor binnen families waarin andere verslavingen voorkomen. Bron: National Center for Responsible Gaming / International Center for Responsible Gaming, The Evolving Definition of Pathological Gambling in the DSM-5.

De verschillen: gedragsverslaving versus middelenverslaving

Het belangrijkste verschil is dat er bij een gokverslaving geen sprake is van een stof die het lichaam binnenkomt: het is een gedragsverslaving, geen middelenverslaving. Daardoor ontbreken de klassieke lichamelijke ontwenningsverschijnselen die bij het stoppen met alcohol of drugs kunnen optreden, zoals trillen, zweten of in ernstige gevallen toevallen. Een medische ontgiftingsfase, zoals soms nodig is bij zwaar alcohol-of drugsgebruik, is bij het stoppen met gokken dan ook niet aan de orde. Toch zijn de onderliggende mechanismen, zoals controleverlies, ontkenning en een geleidelijke verergering van het probleem, vrijwel identiek. Dat maakt gespecialiseerde hulp bij gokverslaving net zo belangrijk als bij een alcohol- of drugsverslaving. Bron: SolutionS Verslavingszorg - Gokverslaving: oorzaken, symptomen & hulp.

Veelvoorkomende oorzaken van verslaving

Een verslaving ontstaat zelden door één enkele oorzaak, of het nu om gokken, alcohol of drugs gaat. Vaak spelen meerdere factoren tegelijk een rol: een verstoord dopamine-beloningssysteem, psychische kwetsbaarheid (zoals angstklachten, depressie, ADHD of trauma), opgroeien in een omgeving waarin verslavingsgedrag normaal is of makkelijke toegang tot het middel of gedrag en een erfelijke aanleg voor verslaving binnen de familie. Bij gokverslaving komt daar vaak nog financiële druk bovenop: gokken als manier om geldproblemen op te lossen, wat in de praktijk juist tot grotere schulden leidt.

Bron: SolutionS Verslavingszorg - Gokverslaving: oorzaken, symptomen & hulp.

Hulp bij gokverslaving

Herken je bovenstaande signalen bij jezelf of iemand in je omgeving? Bij SolutionS, een erkende GGZ-instelling met meer dan 20 jaar ervaring in verslavingszorg, is een gespecialiseerd behandelprogramma voor gokverslaafden beschikbaar: een ambulante groepsbehandeling van twaalf weken, één dag per week, met onder meer cognitieve gedragstherapie en Acceptance and Commitment Therapy (ACT). De behandeling wordt vergoed vanuit de basisverzekering en de wachttijden zijn kort.

Bronnen

• Clark et al. – Gambling near-misses enhance motivation to gamble and recruit win-related brain circuitry, Neuron (2009)

• Chase & Clark – Gambling severity predicts midbrain response to near-miss outcomes, Journal of Neuroscience (2010)

• National Center for Responsible Gaming / ICRG – The Evolving Definition of Pathological Gambling in the DSM-5

• SolutionS Verslavingszorg – Gokverslaving: oorzaken, symptomen & hulp